Trước thềm năm học mới 2016-2017, dư luận cả nước xôn xao việc tuyển sinh ĐH-CĐ năm 2016 này và tiến hành Thông tư 30/2014/TT-BGDĐT của Bộ giáo dục (GD-ĐT) về đánh giá học tập của học trò (HS) tiểu học, cũng giống như sử dụng mô hình giáo dục tiểu học mới (VNEN). Khoan đả động VNEN, bài viết này xin được phân tích - tìm hiểu về hai vụ việc đầu để đặt ra các hạn chế cần tự khắc phục.
Tiến thoái lưỡng nan
Từ năm 2014, khi Bộ GD-ĐT dùng kỳ thi quốc gia THPT "2 trong 1" (tốt nghiệp THPT và tuyển sinh ĐH-CĐ), việc tuyển sinh ĐH-CĐ luôn phát sinh những sự cố phức tạp. Năm 2014 là sự bất hợp lý trong cách đơn vị chịu trách nhiệm nhiều hội đồng thi và phương thức chọn lựa môn thi, làm cho sự nhằng nhịt về hồ sơ tốt nghiệp THPT với giấy tờ xét tuyển ĐH-CĐ. năm ất mùi này là sự rối loạn về đổi thay nguyện vọng chọn trường, với hiện tượng "rút ra nộp vào" liên tiếp nhiều giấy tờ dự tuyển. Và năm Bính Thân 2016 là bài toán chỉ tiêu tuyển sinh của những trường bị thâm hụt nghiêm trọng.
Phải chăng sự thiếu hụt định mức trong năm Bính Thân là biểu hiện của uy tín chất lượng thí sinh dự tuyển đã tăng cường theo quy luật "giảm tổng số lượng để tăng chất lượng"? Nếu xem xét đề thi và đáp án của toàn bộ những môn thi thì câu giải đáp là không phải vậy!
Chính cái ranh giới máy móc để phân biệt đối tượng dự thi "chỉ cần tốt nghiệp THPT" với đối tượng "muốn được tuyển vào ĐH-CĐ", kéo theo đó là quy định cứng nhắc về số ước ao được chọn (mỗi thí sinh được quyền nộp hồ sơ giấy tờ vào 2 trường, mỗi trường được chọn tối đa 2 ngành) đã hình thành lên số lượng "thí sinh ảo" quá nhiều, khiến cho số đích thật đủ điểm đậu bị sút giảm đối với những kỳ tuyển sinh trước đây. Thêm nữa, việc nhiều trường phải hạ thấp điểm chuẩn để cố đạt tiêu chí lại càng chứng tỏ uy tín chất lượng sĩ tử trúng tuyển năm 2016 này giảm hẳn.
Những bài toán và sự cố nảy sinh đấy là cái giá phải trả của kỳ thi "2 trong 1" để thay thế 2 kỳ thi quốc gia riêng lẻ với các hệ lụy tiêu cực khác. hơn thế nữa, uy tín và giá trị của việc tuyển sinh qua kỳ thi "2 trong 1" chẳng những ko tốt hơn mà trái lại còn kém so trong việc tuyển sinh qua kỳ thi tuyển sinh ĐH-CĐ thực thi sau kỳ thi tốt nghiệp THPT.
Bộ GD-ĐT sẽ phải tiếp tục nghiên cứu, tìm giải pháp để khắc phục nhiều vấn đề và sự cố nêu trên. cơ nhưng mà, nếu "rút kinh nghiệm" để tìm thêm cách mới nhằm tiếp tục cải tiến theo chiều hướng tốt kỳ thi "2 trong 1" thì "cách mới" ấy sẽ làm nảy sinh bài toán mới, nghĩa là "tránh vỏ dưa gặp vỏ dừa", như thực tế 3 năm qua đã chứng minh. quay lại với 2 kỳ thi quốc gia như trước cũng ko ổn vì khi ấy, các hệ lụy tiêu cực cũ lại hồi sinh. tình thế thế sự tới lui lưỡng nan này cho thấy việc cải tiến về hướng tốt một kỳ thi quốc gia không hề đơn giản, không được tiến hành thực hiện bằng những sáng kiến chủ quan của sở bộ hữu trách để áp đặt cho xã hội thực thi.
"Con nít làm sao đánh giá… con nít!"
Thông tư 30 được Bộ GD-ĐT phát hành ngày 28-8-2014. Sau 2 năm tiến hành thực hiện, giáo viên và bố mẹ HS không nhận thấy tác dụng lạc quan của sự bước tiến mới đánh giá theo thông tư này, trong lúc các rối ren, hạn chế phát sinh. Từ đó, dư luận chung ở nhà trường là muốn từ bỏ tinh thần thông tư này để quay về với cách đánh giá truyền thống.
Vậy căn do vụ việc này xuất hành từ đâu?
Khoa học giáo dục định nghĩa "đánh giá" là đo lường các ý nghĩa - giá trị (hay thành quả) có được của HS theo mục đích của công đoạn giáo dục do thầy giáo tiến hành. không hiểu vậy nên, Thông tư 30 đưa ra quan niệm "đánh giá" là "nhận xét định tính hoặc định lượng về kết quả học tập, tập dượt, sự tạo nên và phát triển một vài năng lực, phẩm chất của học trò tiểu học". Quan niệm vậy nên là sai lầm về chức năng của nhận định (không phải "nhận xét" mà phải là "đo lường") và ko chính xác về mục tiêu nhận định (tách rời "rèn luyện", "hình thành và phát triển năng lực", "phẩm chất" ra khỏi "kết quả học tập"). Từ quan niệm bất cập và mơ hồ vậy nên, thông tư đã biến mục tiêu thành công dụng của việc đánh giá ("giúp giáo viên", "giúp HS", "giúp cha mẹ HS"…). thành thử, văn bản này đã hỗn lộn chủ thể nhận định (giáo viên) với đối tượng được đánh giá (HS) và người đồng thụ hưởng kết quả là đánh giá (cha mẹ HS); biến tất cả thành "đồng tác giả" của công trình đánh giá, mà nói như một cha mẹ: "Con nít làm sao đánh giá… con nít!". Với sự lẫn lộn đó, việc đánh giá không thể thực hành có uy tín chất lượng được.
Trong khi đó, vì ko hiểu chức năng đo lường, lại lẫn lộn chủ thế với đối tượng đánh giá, Thông tư 30 biến hoạt động nhận định giáo dục thành việc theo dõi của thầy giáo so với mọi hành vi và dấu hiệu của HS; đồng thời là việc HS theo dõi và phán xét nhau theo cảm tính của các em. Chính bởi vậy, thông tư đã đề nghị "giáo viên ghi nhiều điều nhận xét vào sổ theo dõi chất lượng giáo dục" và "không sử dụng điểm số để đánh giá thường xuyên"(!). Với quy định vậy nên, Thông tư 30 vô hiệu hóa "đánh giá thường xuyên" chứ chẳng phải là đổi mới hoạt động đó.
Riêng về "đánh giá định kỳ kết quả là học tập cuối học kỳ và cuối năm học", thông tư đã chỉ đạo đúng lúc đề nghị giáo viên chấm bài theo thang điểm 10. mặc dù thế đó chính là cách đánh giá theo truyền thống cũ, nếu muốn đổi mới thì giáo viên phải có quyền thiết kế đồ họa phương tiện đánh giá theo định tính hay định lượng như đã nêu ở trên.
Với một thông tư như thế, đương nhiên giáo viên và cha mẹ HS chưa thể cho phép, buộc Bộ GD-ĐT phải sửa đổi thông tư này. Văn bản sửa đổi đã sửa chữa đúng hướng một số sai trái và bất cập của Thông tư 30, như: bỏ việc biên chép của giáo viên vào "sổ theo dõi uy tín giáo dục"; quy định đánh giá học trò theo những mức A-B-C thay thế việc "ghi chép" đó; gia tăng bài kiểm tra toán và rà soát tiếng Việt giữa học kỳ cho lớp 4 và lớp 5, chấp thuận giáo viên được quyền chủ động hoàn toàn tới việc đánh giá học sinh… nhưng mà, việc điều chỉnh này chỉ ngưng lại ở việc sửa sai để phục hồi hoạt động nhận định của thầy giáo tiểu học.
Trái nguyên lý khoa học
Những vấn đề tồn tại và các sự cố nảy sinh tới việc tuyển sinh ĐH-CĐ và tiến hành Thông tư 30 của Bộ GD-ĐT từ những năm 2014 đến nay cùng khởi hành từ một lý do: được thực hành bằng nhiều biện pháp hành chánh thay cho tùy theo nguyên lý khoa học - công nghệ giáo dục, cụ thể là các nguyên lý của bộ môn "đo lường và đánh giá" (measurement and evaluation).
Khoa học đã chỉ ra rằng mọi công đoạn giáo dục (hay chương trình học) đều bao gồm 4 nhân tố căn bản có mối quan hệ tương tác với nhau là mục đích, nội dung, phương pháp và đánh giá. vì thế, muốn bước tiến mới 1 trong 4 nhân tố đó thì phải đổi mới đồng đều nó với 3 nguyên tố kia. lúc chương trình THPT chưa bước chuyển biến mới, việc bước biến động mới kỳ thi tốt nghiệp THPT thành kỳ thi quốc gia THPT "2 trong 1", có nghĩa là đổi mới nguyên tố "đánh giá" trong đợt mục tiêu, nội dung và phương pháp vẫn như cũ là trái với nguyên lý khoa học. Tương tự, trong khi chương trình giáo dục tiểu học chưa đổi mới mà lại áp dụng Thông tư 30 để đổi mới nhận định học tập của HS tiểu học cũng được coi là đi ngược với nguyên lý khoa học.
Khoa học cũng vạch rõ rằng: đánh giá phải nhất quán với mục tiêu; tức thị chỉ đánh giá những mục tiêu đã chứng thực, chưa thể phép đánh giá nhiều gì ngoài mục đích đã có. Theo đó, kỳ thi tốt nghiệp THPT chỉ nhận định những mục đích của chương trình giáo dục phổ thông, còn kỳ thi tuyển sinh ĐH-CĐ thì mới đo lường những năng lực sĩ tử trong mục đích tuyển sinh của các trường này. Mỗi kỳ thi có mục tiêu riêng của nó, do đó việc tiến hành tổ chức kỳ thi "2 trong 1" là trái với nguyên lý khoa học, dẫn đến mục đích THPT chưa thể nhận định đầy đủ và mục đích tuyển sinh ĐH-CĐ cũng chưa thể đo lường chuẩn xác, lại làm phát sinh những bài toán và sự cố khác.
Cũng vậy nên, Thông tư 30 không hề biết đến mục đích giáo dục tiểu học là gì nên đã thất bại hoàn toàn.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét